- Updated: February 18, 2026 03:23 PM
ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਵਿਆਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿਚਵਾਉਣ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਬਾ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਲਏ ਗਏ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਕਦਮ ਅਤੇ ਇਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਡੇਰਾ ਬਿਆਸ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਤੱਕ, ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੋਟੋਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੀਕਰਨ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਡੇਰਾ ਬਿਆਸ ਪਹੁੰਚਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਅਕਸਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ 'ਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ 'ਚ ਹੁਣ ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਚ ਵਿਰਾਮ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਰਾ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਚੋਣ ਮਾਹੌਲ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਡੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾ ਖਿੱਚਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਚੋਣ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਕੰਟੋਰਲ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਰਥਨ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਡੇਰਾ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਨਿਰਪੱਖ ਅਕਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬਾਬਾ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਟਕਲਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰਾਜਪਾਲ ਨਾਲ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੈਦਲ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੱਕ, ਹਰੇਕ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਭਾਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਜਨਤਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਕ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਮੂਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼। ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਚ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਕਸ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਹਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੋਵਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਦਮ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਜਨਤਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ-ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਕੇ ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੋਣਾਵੀ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਭਾਵੇਂ ਸੂਖਮ ਜਾਪ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰਗਾਮੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।