- Updated: September 19, 2025 06:29 PM
ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਚੁਣੌਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਸੂਬਾ ਵਿਆਪੀ ਸੰਕਟ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਘਰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਖਾਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਇਆ ਵੀ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲ ਬਿਊਰੋ (NCB) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2024 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1,150 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈਰੋਇਨ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੁੱਲ੍ਹ 2,596 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈਰੋਇਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ 234 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਤੇ ਆਸਾਮ 186 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਪੰਜਾਬ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 553 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਰਹੱਦ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਹੱਦ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਰੋਨ, ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਸਕਰੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈਰੋਇਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਇਕ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਹਬ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤੋਂ ਹੈਰੋਇਨ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ ਹੈਰੋਇਨ ਨੂੰ ਡੰਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਇਥੇ ਤਸਕਰਾਂ ਨੇ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੈਰੋਇਨ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਲਸ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੰਦਰਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹੋਰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਹੈਰੋਇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਸਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਲਈ ਹੌਟਸਪੌਟ ਹਨ। ਜਦਕਿ 2021 ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, 2024 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 179 ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 163 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, 2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 660 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਤਸਕਰ ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਨੇਪਾਲ (203) ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ (106) ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ।
ਕਿੱਥੇ ਕਿੰਨੀ ਹੈਰੋਇਨ ਫੜੀ
ਪੰਜਾਬ-1150 ਕਿਲੋ
ਦਿੱਲੀ-234 ਕਿਲੋ
ਆਸਾਮ-186 ਕਿਲੋ
ਮਿਜ਼ੋਰਮ-134 ਕਿਲੋ
ਰਾਜਸਥਾਨ-118
ਬੰਗਾਲ-116
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ-114 ਕਿਲੋ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਖੇਪ ਡਿਗਾਉਣ ਲਈ ਹੌਟਸਪਾਟ ਹਨ।